Na kole jest trzydzieści sześć pierwiastków z czterech pierwszych okresów układu okresowego, od wodoru (H) do kryptonu (Kr), każdy z polską nazwą i symbolem. Nazwy zapisaliśmy tak, jak podaje układ okresowy w materiałach Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej, więc znajdziesz tu glin, a nie aluminium. Właśnie te pierwiastki pojawiają się najczęściej w zadaniach z chemii w siódmej i ósmej klasie.
Kiedy się przydaje
Na pierwszych lekcjach chemii w klasie siódmej, gdy uczniowie uczą się czytać układ okresowy i odnajdywać grupę, okres oraz liczbę atomową.
Przed kartkówką z symboli pierwiastków, kiedy w pięć minut chcesz przepytać pół klasy i nikt nie wie, kto będzie następny.
W domu przy odrabianiu lekcji, gdy dziecko powtarza nazwy i symbole, a rodzic nie pamięta już, czy Na to sód, czy azot.
Pomysły
- Symbol w trzy sekundy: wylosowany uczeń podaje symbol pierwiastka, a klasa sprawdza w tablicy. Uważajcie na pułapki, bo potas to K, a sód to Na.
- Metal czy niemetal: po zakręceniu klasa podnosi rękę, jeśli to metal, i zostaje w miejscu, jeśli niemetal. Przy krzemie i germanie zaczyna się dyskusja.
- Konfiguracja elektronowa: uczeń rozpisuje powłoki elektronowe dla wylosowanego pierwiastka i zaznacza elektrony walencyjne.
- Pierwiastek wokół nas: znajdźcie w domu albo w szkole przedmiot, w którym jest wylosowany pierwiastek, jak żelazo w gwoździu czy chlor w soli kuchennej.
Warianty
- Zostaw tylko osiemnaście pierwiastków z okresów 1–3, jeśli klasa dopiero zaczyna chemię i zna pierwiastki grup głównych.
- Usuń metale przejściowe od skandu do cynku, gdy ćwiczycie wyłącznie grupy 1, 2 i 13–18.
- Wpisz Tlen (O)*2 i Węgiel (C)*2, jeśli przygotowujecie się do działu o związkach węgla i chcecie, żeby wypadały zwykle na początku rundy.
Wskazówki
- Tryb „Bez powtórzeń, aż każdy zostanie wylosowany” jest ustawiony, więc żaden pierwiastek nie wróci, dopóki nie padnie każdy z trzydziestu sześciu.
- Na rzutniku włącz „Pełny ekran”, a koło będzie czytelne nawet z ostatniej ławki.
- Skróconą listę zapisz przyciskiem „Zapisz koło”, żeby na następnej lekcji nie usuwać pierwiastków od nowa.
Dopasuj do siebie
Zmień dowolny wpis, wagę albo kolor powyżej lub otwórz kopię tego koła, żeby ją edytować i udostępniać jako własną. Ta strona zawsze zachowuje oryginalne wpisy.
Źródło listy: zpe.gov.pl, stan na 19 października 2026.